As tartarañas son aves rapaces de corpo esvelto e ás longas que adoitan verse voando a baixa altura sobre humidais e pradeiras mentres cazan. Recoñécense facilmente pola forma en que manteñen as ás, lixeiramente ergueitas formando un suave «V» durante o voo.
Aínda que moitas aves rapaces son coñecidas pola súa excelente vista, as tartarañas evolucionaron para depender principalmente do seu oído.
Desde o punto de vista taxonómico, pertencen ao xénero Circus, dentro da familia Accipitridae.
Tartaraña das xunqueiras (Circus aeruginosus)
A tartaraña das xunqueiras obsérvase con frecuencia en humidais, especialmente naqueles onde abundan os canavais. Considérase unha especie menos sociable ca outras tartarañas.
É residente nalgunhas zonas de Galicia. Adoita aniñar en canavais e terras de cultivo, e pódese ver cazando do xeito característico das tartarañas: planeando a baixa altura sobre terreos abertos na procura das súas presas. Aliméntase de pequenos mamíferos e aves, ademais de réptiles, ras e insectos.
Segundo a UICN, a súa poboación é estable, polo que está clasificada como especie de preocupación menor.
Tartaraña azul (Circus cyaneus)
Como a maioría das tartarañas, a tartaraña azul habita principalmente espazos abertos, como marismas e breixeiras, onde é frecuente vela voando a baixa altura mentres busca presas. A súa dieta componse principalmente de pequenos mamíferos.
É residente nalgunhas zonas de Galicia; porén, ao longo dos anos rexistráronse numerosos informes sobre o descenso da súa poboación na rexión debido á perda de hábitat.
No Reino Unido é unha das aves rapaces máis escasas e, en 2026, o Goberno publicou os resultados dun programa piloto de xestión de roladas destinado a reducir as mortes provocadas pola persecución ilegal.
Malia o descenso da súa poboación, non se considera que o número de exemplares estea diminuíndo o suficiente como para perder a súa categoría de preocupación menor da UICN. Porén, isto non sempre reflicte —e mesmo pode ocultar— as ameazas que sofren as poboacións locais, onde a perda dun depredador ápice pode desencadear efectos en cascada sobre o conxunto do ecosistema.
Tartaraña cincenta (Circus pygargus)
A tartaraña cincenta é unha especie migradora de longa distancia. Reprodúcese en diversas zonas de Europa occidental, incluída Galicia, así como noutras rexións de Eurasia, e pasa o inverno en África ou na India. Aniña con frecuencia en terreos agrícolas, o que a fai especialmente vulnerable durante a época da sega.
A súa alimentación baséase principalmente en pequenos roedores e aves, ademais de réptiles e insectos.
En 2023 foi elixida Ave do Ano pola Sociedade Española de Ornitoloxía. Aínda que a súa poboación está diminuíndo tanto en Galicia como a nivel xeral, continúa clasificada pola UICN coa categoría de preocupación menor.